ތާރީޚީ މަންޑި މެޗާއެކު ދިވެހިންގެ ސަގާފީ ކުޅިވަރުގެ ފޯރި އާވެއްޖެއެވެ.

ށ. ފުނަދޫ އާއި ނ. ކެނދިކުޅުދޫއާ ދެމެދު ކުޅެވުނު ތާރީޚީ އެކުވެރިކަމުގެ މަންޑި މެޗާއެކު، ދިވެހިންގެ ސަގާފީ ކުޅިވަރުގެ ފޯރިގަދަ ހަނދާންތަކެއް އާވެ، ރަށްތަކުގެ މެދުގައި އޮތް ބަދަހި ގުޅުން އިތުރަށް ހަރުދަނާވެގެން ގޮސްފިއެވެ. 25 މޭ 2026 ގައި ކުޅެވުނު މި މެޗަކީ ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި ދެ ރަށެއްގެ ދެމެދުގައި ވާދަވެރި މަންޑި މެޗެއް ކުޅެވުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މި ތާރީޚީ މެޗު ހަތަރު ލަނޑު ދެ ލަނޑުން ކާމިޔާބުކުރީ ފުނަދޫ ޓީމެވެ.

މި މެޗަކީ ކުރިއަށް އޮތް ބޮޑު އީދު ބަންދުގައި ފުނަދޫގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ މަންޑި މުބާރާތަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން، އެ ރަށުގެ އެންމެ ފަހުގެ ޗެމްޕިއަން ޓީމު ކަމަށްވާ "އަރުމަތާ ޕްރޯ" އިން އިސްނަގައިގެން އިންތިޒާމުކުރި މެޗެކެވެ. މާޒީގައި މަންޑިއަކީ އީދު ބަންދުތަކާ ދިމާކޮށް އެއް ރަށުން އަނެއް ރަށަށް ޒިޔާރަތްކޮށް، ވަރަށް ފޯރިއާއެކު ކުޅެމުން އައި ސަގާފީ ކުޅިވަރެކެވެ. ފުނަދޫ އާއި ކެނދިކުޅުދޫގެ މި ކުރިމަތިލުމުން ސާބިތުކޮށްދިނީ، މިހާރުވެސް ދިވެހިންގެ މެދުގައި މި ކުޅިވަރުގެ ހުނަރާއި ޖޯޝް އެގޮތުގައި ދެމިއޮތް ކަމެވެ.

އަޙްމަދު ޝަފީޤުގެ "ދިވެހި ބައެއް ކުޅިވަރު" (1998) ފޮތުގައިވާ ގޮތުން، މަންޑިއަކީ 80 ފޫޓު 80 ފޫޓުގެ ޚާއްސަ މައިދާނެއްގައި، ވަކި ގަވާއިދުތަކެއްގެ ދަށުން ދެ ޓީމެއްގެ މެދުގައި ކުޅޭ ކުޅިވަރެކެވެ. މި މައިދާނުގައި "ކަނޑު" ކިޔާ ރޮނގެއް ކުރަހައި، ކުޅޭ ފަރާތާއި ހޮވާ ފަރާތުގެ ސަރަހައްދު ވަކިކުރެއެވެ. މި ކުޅިވަރު ކުޅުމަށް "މަންޑިގާ" (ވަޅެއް ހުންނަ ހިރިގާ)، 15 އިންޗީގެ "މަންޑިދަނޑި" އަދި ހަރު ލަކުޑިން ހަދާފައިވާ 24 "މަންޑިފޯލި" ބޭނުންކުރެއެވެ. ކުޅޭ ޓީމެއްގައި ކެޕްޓަން ނުވަތަ "މުއްޕަނު" އާއެކު އާންމުކޮށް ނުވަ މީހުން ހިމެނެއެވެ.

ރަށު ފެންވަރުގައާއި އަތޮޅު ފެންވަރުގައި ސަގާފީ ކުޅިވަރުތައް ދިރުވައި އާލާކުރުމަށް ކުރެވޭ މިފަދަ މަސައްކަތްތަކަކީ، ސަރުކާރު ހިންގާ ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް (ޕީއެންސީ) ގެ ކުޅިވަރު ސިޔާސަތުތަކާ ނުހަނު ގުޅޭ ކަމެކެވެ. މި ހަރަކާތަކީ ކުޅިވަރު ކްލަބްތަކާއި އެސޯސިއޭޝަންތައް ކުރިއެރުވުމަށް ޕީއެންސީގެ މެނިފެސްޓޯގައި ހިމެނޭ ވަޢުދު #209 އާ އެއްގޮތްވާ ކަމެކެވެ. މި ވަޢުދުގެ ދަށުން، ހުރިހާ މަގުބޫލު ކުޅިވަރުތަކެއްގެ މަތީ ޑިވިޜަންތަކުގައި ވާދަކުރާ ކްލަބްތަކަށް ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތައް (އެސްއޯއީ) މެދުވެރިކޮށް ސްޕޮންސަރޝިޕްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދައިދިނުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. މިއީ ކުޅިވަރުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށް، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުޅިވަރުތައް ކުރިއެރުވުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ބާރެކެވެ.

މިފަދަ ސަގާފީ ކުޅިވަރުތައް ދިރުވުމަކީ ދިވެހި ޒުވާނުންގެ މެދުގައި ދުޅަހެޔޮ ދިރިއުޅުމެއް ބިނާކުރުމަށާއި، އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ދިވެހިވަންތަކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. ފުނަދޫ އާއި ކެނދިކުޅުދޫގެ މެޗަކީ މުޅި ރާއްޖޭގައި ސަގާފީ ކުޅިވަރުތައް އާލާކުރުމަށް ލިބުނު ބޮޑު ހިތްވަރެކެވެ. އިތުރަށް ތަފްސީލުކޮށްލާއިރު، މަންޑި ކުޅުމުގައި ކުޅުންތެރިން މަންޑިގަލުގެ ވަޅުމަތީގައި ފޯލި ބޭއްވުމަށްފަހު، މަންޑިދަނޑިން ޖަހައި ކަނޑުން ބޭރަށް ފޮނުވާލަން ޖެހެއެވެ. ހޮވާ ޓީމަށް ފޯލި ނުހިފިއްޖެނަމަ ކުޅޭ ޓީމަށް ޕޮއިންޓެއް ލިބޭއިރު، 12 ފޯލި ކަނޑުން ބޭރުކޮށް، 13 ވަނަ ފޯލި އަތުން މައްޗަށް އެއްލައި ޖެހުމުން ނުހޮވިއްޖެނަމަ އެއް "ލަނޑު" ލިބެއެވެ. މިފަދަ ފޯރިގަދަ އުސޫލުތަކެއްގެ މަތިން ކުޅެވޭ މި ކުޅިވަރުން އިހުގެ އެކުވެރިކަމުގެ ރޫހު ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ދައްކުވައިދެއެވެ.

ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ކުޅިވަރުގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ވަރުގަދަކޮށް، ކްލަބް ޖަމްޢިއްޔާތަކަށް ބޭނުންވާ މާލީ އަދި ފަންނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. މިގޮތުން، ކްލަބްތައް ބާރުވެރިކުރުވުމަކީ ސަގާފީ އަދި ޒަމާނީ ކުޅިވަރުތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އެޅޭނެ އެންމެ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅެވެ. ފުނަދޫ އާއި ކެނދިކުޅުދޫގެ މި ތާރީޚީ މަންޑި މެޗަކީ ރާއްޖޭގެ ކުޅިވަރުގެ ތާރީޚުގައި ރަން އަކުރުން ފަވާލެވޭނެ، އަދި އެހެން އަތޮޅުތަކަށްވެސް ނަމޫނާލިބިގެންދާނެ މުހިންމު ހަރަކާތެކެވެ.